نسیم گیلان - تابناک / آسیب رساندن به تندیسها، سردیس ها، تخریب مبلمان شهری، نوشتن یادگاری روی آثار عمومی و بیتوجهی به امکاناتی که با هزینه عمومی ایجاد شدهاند، صرفاً خسارت به یک سازه یا وسیله نیست؛ بلکه تعرض به حقوق همه شهروندان و خدشهدار کردن هویت جمعی جامعه است.
توسعه شهری تنها به عملکرد شهرداری و شوراهای اسلامی شهر، اجرای پروژههای عمرانی، زیباسازی معابر و توسعه فضای سبز محدود نمیشود؛ بلکه تحقق شهری زیبا، پاکیزه و توسعهیافته، نیازمند مشارکت و مسئولیتپذیری شهروندانی است که شهر خود را خانه خود بدانند.
رها نکردن زباله در معابر و کانالهای آب، مراقبت از مبلمان شهری، حفظ فضای سبز و پرهیز از تخریب سازهها و تجهیزات عمومی، از ابتداییترین جلوههای فرهنگ شهروندی است؛ اصولی که بیتوجهی به آنها میتواند آثار مثبت بسیاری از اقدامات عمرانی را کمرنگ کند.
در کنار توسعه زیرساختها، معرفی مفاخر، مشاهیر، قهرمانان و چهرههای اثرگذار هر شهر نیز از جمله اقداماتی است که میتواند به تقویت هویت فرهنگی و تاریخی جامعه کمک کند. نامگذاری خیابانها و معابر به نام بزرگان، نصب تندیس شخصیتهای برجسته در میادین و گذرگاهها و معرفی خدمات و دستاوردهای آنان به نسل جوان، تنها اقدامات نمادین نیستند؛ بلکه بخشی از سرمایهگذاری فرهنگی برای زنده نگهداشتن حافظه تاریخی یک شهر به شمار میروند.
در چنین شرایطی، صیانت از این نمادها نیز مسئولیتی همگانی است و نمیتوان حفاظت از آنها را صرفاً بر عهده نهادهای اجرایی دانست.
در همین راستا، نصب تندیس علیدوست فلاحتی، کهنسالترین نوازنده موسیقی نواحی ایران نوازنده ساز دوزله و از محیطبانان باسابقه استان ایلام، در پیادهراه طالقانی، اقدامی ارزشمند در پاسداشت مفاخر بومی و یادآوری نقش آنان در حفظ میراث فرهنگی و طبیعی منطقه بود.

این اقدام، بهویژه با توجه به سابقه طولانی فعالیت او در حوزه محیطبانی و تجلیل اخیر از وی از سوی معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور، میتوانست فرصتی برای آشنایی بیشتر شهروندان با بخشی از سرمایههای انسانی و فرهنگی ایلام باشد.
با این حال، دیری نپایید که بخشی از این تندیس (ساز فلوت) تخریب شد؛ اتفاقی تأسفبار که بار دیگر ضرورت توجه جدی به حفاظت از آثار و نمادهای شهری را یادآوری میکند.
آسیب رساندن به تندیسها، تخریب مبلمان شهری، نوشتن یادگاری روی آثار عمومی و بیتوجهی به امکاناتی که با هزینه عمومی ایجاد شدهاند، صرفاً خسارت به یک سازه یا وسیله نیست؛ بلکه تعرض به حقوق همه شهروندان و خدشهدار کردن هویت جمعی جامعه است.
چنین رفتارهایی را نمیتوان به پای تمام شهروندان نوشت؛ چراکه اکثریت مردم در حفظ زیبایی و اعتبار شهر خود سهیماند. با این حال، افرادی که به اموال عمومی آسیب میزنند، در عمل در مسیر مخالف توسعه حرکت میکنند و هزینه رفتار خود را بر دوش جامعه میگذارند. در این میان، شهرداری و سایر دستگاههای مسئول نیز باید با بررسی دقیق حادثه، ترمیم آسیب واردشده، بهبود نظارت بر فضاهای عمومی و در صورت شناسایی عاملان، پیگیری قانونی موضوع را در دستور کار قرار دهند.
توسعه شهری زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که میان اقدامات مدیریت شهری و فرهنگ عمومی جامعه پیوندی مؤثر برقرار باشد. آموزش شهروندی، فرهنگسازی در مدارس و رسانهها، استفاده از ظرفیت تشکلهای مردمی و اطلاعرسانی درباره ارزش نمادهای تاریخی و فرهنگی میتواند در پیشگیری از چنین اتفاقاتی مؤثر باشد. شهروند مسئول کسی است که نهتنها از تخریب اموال عمومی پرهیز میکند، بلکه در صورت مشاهده آسیب به آنها، موضوع را به مراجع مربوط اطلاع میدهد.
تندیس علیدوست فلاحتی باید یادآور این حقیقت باشد که ساختن یک شهر تنها با بتن، آسفالت و پروژههای عمرانی ممکن نیست؛ شهر توسعهیافته به مردمی نیاز دارد که برای میراث فرهنگی، محیط زیست و داراییهای مشترک خود ارزش قائل باشند. شهر را میتوان ساخت، اما حفظ زیبایی، اعتبار و هویت آن بدون مشارکت مردم امکانپذیر نیست.