نسیم گیلان - ایسنا / ربات انسان‌نمای «سوبا ۲» با قابلیت‌هایی از جمله تشخیص چهره، تعامل گفتاری بدون نیاز به اینترنت، حسگرهای محیطی و آموزش‌پذیری برای انجام فعالیت‌های متناسب با محیط توسعه یافته است؛ رباتی که سازندگان آن، حرکت به سمت کاربردهای آموزشی و تجاری را از اهداف نسل جدید این محصول عنوان می‌کنند.
ربات‌های انسان‌نما با الهام از ساختار بدن و شیوه تعامل انسان، از جمله فناوری‌هایی هستند که توسعه آنها می‌تواند مسیر استفاده از هوش مصنوعی و سامانه‌های رباتیک را در آموزش، خدمات و محیط‌های تعاملی تغییر دهد. این ربات‌ها با بهره‌گیری از قابلیت‌هایی مانند بینایی ماشین، تشخیص چهره، پردازش گفتار، حسگرهای محیطی و حرکت مکانیکی می‌توانند بخشی از رفتارهای انسانی را شبیه‌سازی کنند و در برخی کاربردها، متناسب با محیط و وظیفه تعریف‌شده، آموزش ببینند. با این حال، میزان توانایی آنها در یادگیری، تصمیم‌گیری و انجام مستقل فعالیت‌ها به طراحی فنی، الگوریتم‌های کنترلی و هوش مصنوعی به کار رفته در هر سامانه بستگی دارد.
در این مسیر، توسعه ربات‌هایی که علاوه بر حرکت و تعامل، امکان آموزش‌پذیری و برقراری ارتباط کلامی را نیز داشته باشند، یکی از محورهای طراحی سامانه‌های رباتیک است. ربات انسان‌نمای «سوبا ۲» از جمله نمونه‌هایی است که با قابلیت‌هایی مانند تشخیص چهره، تعامل گفتاری بدون نیاز به اتصال اینترنت، برخورداری از حسگرهای محیطی و انگشتان مجهز به حسگر لمسی طراحی شده است. سازندگان این ربات همچنین بر امکان آموزش آن برای انجام فعالیت‌های متناسب با محیط تأکید دارند؛ قابلیتی که می‌تواند زمینه استفاده از آن را در مراکز آموزشی و برخی فضاهای خدماتی فراهم کند.
حامد تقوی، عضو تیم رباتیک «سوبا» در گفت‌وگو با ایسنا از توسعه نسل دوم ربات انسان‌نمای این تیم با قابلیت‌هایی از جمله تشخیص چهره، یادگیری در محیط‌های مختلف و گفت‌وگوی مبتنی بر هوش مصنوعی بدون نیاز به اتصال اینترنت خبر داد.
تقوی با اشاره به حضور تیم «سوبا ۲» در مسابقات خلاقانه کنفرانس بین‌المللی رباتیک و مکاترونیک در دانشگاه علم و صنعت ایران، گفت: ربات انسان‌نمای سوبا ۲ در رده سنی ۱۴ تا ۱۹ سال موفق به کسب مقام نخست این رقابت‌ها شد. اعضای این تیم حامد تقوی، یاسین توکلی و مانی کفشکار هستند.
وی با بیان اینکه «سوبا ۲» نسل دوم ربات‌های انسان‌نمای این تیم است، افزود: نام «سوبا» به معنای فردا در فارسی کهن است و در نسل جدید، قابلیت‌های ربات توسعه یافته و به‌ویژه در زمینه تشخیص چهره و آموزش‌پذیری ارتقاء پیدا کرده است.
تقوی با اشاره به قابلیت تشخیص چهره این ربات، اظهار کرد: «سوبا ۲» می‌تواند چهره افراد را تشخیص دهد و آنها را شناسایی کند. برای مثال، ربات چهره من را به‌عنوان حامد تقوی تشخیص می‌دهد و می‌توانیم افراد دیگر را نیز به آن معرفی کنیم و آموزش دهیم.
وی با تأکید بر قابلیت آموزش‌پذیری ربات ادامه داد: یکی از ویژگی‌های جدید این نسل، امکان آموزش آن برای فعالیت در محیط‌های مختلف است؛ به این معنا که می‌توان ربات را در یک محیط قرار داد، فعالیت‌های موردنیاز را به آن آموزش داد و از آن خواست متناسب با آموزش‌های دریافت‌شده در همان محیط فعالیت کند.
گفت‌وگو با ربات بدون نیاز به اینترنت
عضو تیم سوبا با اشاره به قابلیت تعامل کلامی این ربات، گفت: «سوبا ۲» امکان گفت‌وگو با انسان را دارد؛ به این صورت که کاربر با آن صحبت می‌کند، ربات صحبت‌های او را تحلیل می‌کند و پاسخ می‌دهد. این قابلیت بدون نیاز به اتصال اینترنت و استفاده از سرویس‌های هوش مصنوعی آنلاین طراحی شده است. ربات از یک سامانه هوش مصنوعی آموزش‌دیده بهره می‌برد که بر اساس قابلیت‌های تعریف‌شده و آموزش‌های خود، اطلاعات دریافتی را پردازش کرده و به کاربر پاسخ می‌دهد.
تقوی با اشاره به مشخصات فنی «سوبا ۲» گفت: این ربات دارای ۲۰ درجه آزادی حرکتی است و در ساخت آن از موتورهای سروو و موتورهای جریان مستقیم (DC) استفاده شده است. «سوبا ۲» به سامانه بینایی ماشین، حسگر دما و رطوبت و دو دست پنج‌انگشتی مجهز است که هر انگشت آن قابلیت حرکتی دارد و در دست‌ها نیز حسگرهای لمسی تعبیه شده است.
حرکت از توسعه فناوری به سمت تجاری‌سازی
تقوی درباره روند توسعه این ربات توضیح داد: در نسل نخست، تمرکز اصلی تیم بر توسعه فناوری و پیشبرد قابلیت‌های فنی ربات بود؛ اما با توجه به پیشنهادها و درخواست‌هایی که از سوی داوران مختلف مطرح شد، در نسل دوم توجه بیشتری به تجاری‌سازی محصول داشتیم.
وی ادامه داد: مدل فعلی با رویکرد آموزشی توسعه یافته است تا بتوان از آن در محیط‌هایی مانند پاساژها، آموزشگاه‌ها و فضاهای مشابه استفاده کرد. هدف این است که ربات در محیط موردنظر فعالیت کند، آموزش‌های لازم را دریافت کند و بر اساس آنها وظایف تعریف‌شده را انجام دهد.
عضو تیم سوبا تأکید کرد: توسعه قابلیت‌های تعاملی و آموزش‌پذیری در نسل دوم این ربات، با هدف فراهم کردن زمینه استفاده از آن در محیط‌های آموزشی و کاربردی دنبال شده است.