نسیم گیلان - تسنیم / شروع طراحی شهری در 160 هکتار از حریم تختجمشید، زنگ خطر را برای این اثر جهانی دوباره به صدا درآورد.
در حالی که نگاهها به حفظ اصالت جهانی تختجمشید دوخته شده است، تقابل میان توسعه کالبدی شهر مرودشت و ضوابط سختگیرانه حرایم تاریخی، وارد فاز جدیدی از ابهام شده است.
پرونده روستای «مهدیه» به عنوان نقطه ثقل این کشمکش، اکنون به نمادی از چالشهای پیچیده مدیریت شهری در استان فارس تبدیل شده است؛ جایی که نیاز به ساماندهی خدمات گردشگری با سیاستهای توسعه شهری مرزهای مبهمی پیدا کردهاند.
ماجرای الحاق بخشی از حریم درجه 2 تختجمشید به محدوده شهری مرودشت، اگرچه در مقاطع مختلف با موجی از تکذیبها و اطمینانبخشیها از سوی مسئولان وقت همراه بوده، اما گزارشها حاکی از آن است که این پرونده برخلاف تصور عمومی، همچنان زنده است.
در حالی که سال گذشته نقشه اولیه توسعه مرودشت با اعتراض شدید کارشناسان میراث فرهنگی به دلیل همپوشانی با 460 هکتار از حریم درجه 2 تختجمشید روبهرو و با وعده «منتفی شدن الحاق» مسکوت ماند، اکنون تحرکات جدیدی در اراضی مهدیه مشاهده میشود.
محمدجواد جعفری، سرپرست پیشین پایگاه میراث جهانی تختجمشید، از انعقاد قراردادهای جدید با مشاور برای طراحی شهری در 160 هکتار از اراضی این منطقه خبر داده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که پیشتر، دستگاههای متولی از توقف روند الحاق سخن گفته بودند.
گره کور مهدیه؛ گردشگری یا توسعه شهری؟
روستای مهدیه که به عنوان دروازه ورودی تختجمشید، اکنون با سیمایی آشفته و فعالیتهای پراکنده صنفی دستوپنج نرم میکند، به کانون اصلی مناقشه تبدیل شده است.
دیدگاه کارشناسی میراث فرهنگی بر این است که مهدیه نباید به بخشی از بافت کالبدی شهر مرودشت تبدیل شود، بلکه باید با یک «طرح مستقل گردشگری» و حفظ ماهیت روستا-منظره، ساماندهی شود. در مقابل، رویکرد مدیریت شهری مرودشت بر ادغام این اراضی در طرح جامع شهر استوار است.
شورای راهبردی پایگاه میراث جهانی در مهرماه سال گذشته، راهکار جایگزینی را مبنی بر ساماندهی محدودهای 37 هکتاری با محوریت گردشگری پیشنهاد داد تا بدون دستاندازی به حریم تختجمشید، مشکلات زیرساختی این محور رفع شود. با این حال، تداوم مکاتبات بینتیجه و عدم توافق بر سر یک الگوی واحد، این منطقه را در بلاتکلیفی نگاه داشته است.
در این راستا بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان فارس، ضمن تأکید بر حساسیتهای جهانی این اثر تاریخی با اشاره به نگرانیهای جامعه میراثدوست کشور تصریح کرد: از زمان طرح این موضوع تاکنون، هیچ الحاق رسمی صورت نگرفته است و این مصوبه با مخالفت جدی وزارت میراث فرهنگی مواجه است
وی با یادآوری عزم وزارت میراث فرهنگی برای صیانت از حریم تمدنی تختجمشید خاطرنشان کرد: پرونده الحاقیه در فرآیند بررسیهای کارشناسی و بازنگری مجدد قرار دارد.
به گفته وی، اولویت اصلی در هر تصمیمی، حفظ منافع ملی و پاسداشت میراث تمدنی کشور است.
پرونده توسعه حریم تختجمشید اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک اجماع بیندستگاهی است. آیا این 160 هکتار مهدیه به بخشی از شهر مرودشت تبدیل خواهد شد و یا با الگوهای نوین گردشگری در تراز جهانی سامان خواهد یافت؟
پاسخ این سوال، نه تنها سرنوشت بصری تختجمشید را تعیین میکند، بلکه آزمونی برای سنجش هماهنگی میان مدیریت شهری و حفاظت از میراث جهانی در استان فارس خواهد بود.