نسیم گیلان - زومیت / دارویی که برای درمان بیماری مزمن ریوی ساخته شده، در آزمایشهای اولیه باعث کاهش برخی نشانگرهای زیستی مرتبط با سن شده است.
پیری یکی از پیچیدهترین فرآیندهای زیستی بدن است و دانشمندان سالهاست به دنبال راههایی برای کندکردن اثرات آن هستند. در سالهای اخیر، پیشرفت هوش مصنوعی مسیر تازهای برای کشف داروها باز کرده است؛ بهطوری که الگوریتمها میتوانند در شناسایی اهداف دارویی و طراحی مولکولهای جدید نقش داشته باشند. به تازگی گروهی از پژوهشگران در بررسی داروی طراحیشده با هوش مصنوعی برای درمان بیماری ریوی، به نشانههایی از تغییر در شاخصهای زیستی پیری نیز رسیدهاند.
شرکت اینسلیکو مدیسین اعلام کرده دادههای کارآزمایی بالینی نشان میدهد داروی آزمایشی رنتوسرتیب (rentosertib) که با کمک هوش مصنوعی طراحی شده، علاوه بر بهبود وضعیت بیماران مبتلا به فیبروز ریوی ایدیوپاتیک (IPF)، ممکن است اثراتی بر روند پیری بدن نیز داشته باشد.
پژوهش تازه نشان میدهد که مصرف رنتوسرتیب باعث کاهش سن زیستی پیشبینیشدهی بیماران در شش «ساعت پیری» مختلف شده است. ساعتهای پیری ابزارهایی هستند که با تحلیل دادههای سلولی و مولکولی بدن، تخمین میزنند بدن فرد از نظر زیستی چقدر پیر شده است.
رنتوسرتیب برای درمان فیبروز ریوی ایدیوپاتیک ساخته شده است؛ بیماری پیشروندهای که باعث ایجاد زخم و ضخیمشدن بافت ریه میشود و توانایی ریه برای انتقال اکسیژن را کاهش میدهد. این بیماری میتواند در برخی بیماران درطول چند سال به مرگ منجر شود.
به گزارش نیویورکتایمز، در آزمایش بالینی دارو، ۴۳ بیمار مبتلا به IPF شرکت کردند. پژوهشگران وضعیت آنها را پیش از شروع درمان و پس از ۱۲ هفته مصرف دارو با استفاده از شش ساعت پیری زیر نظر گرفتند. هر شش ابزار، کاهش سن زیستی پیشبینیشدهی بیماران را پس از مصرف دارو نشان دادند.
وادیم گلادیشف، استاد دانشکده پزشکی هاروارد که در ساخت یکی از ساعتهای پیری نقش داشته است، میگوید این مطالعه نخستین پژوهشی است که بهطور مشخص نشان میدهد سن زیستی پیشبینیشده میتواند کاهش پیدا کند.
پژوهشگران با استفاده از شش «ساعت پیری» مبتنی بر هوش مصنوعی، تغییرات سن زیستی ۴۳ بیمار را پس از ۱۲ هفته درمان بررسی کردند
بااینحال، گلادیشف و دیگر پژوهشگران تأکید دارند که نتایج هنوز قطعی نیست. تعداد شرکتکنندگان کم بوده و ساعتهای پیری نیز ابزارهایی کامل و بدون خطا نیستند. همچنین این دارو هنوز روی افراد سالم آزمایش نشده است؛ بنابراین مشخص نیست اثر مشاهدهشده فقط به بیماران مبتلا به فیبروز ریوی مربوط میشود یا میتواند در افراد سالم هم دیده شود.
اینسلیکو مدیسین بیش از یک دهه است که از هوش مصنوعی برای کشف دارو استفاده میکند. این شرکت ابتدا با تحلیل دادههای پزشکی، پروتئینهای مرتبط با بیماریها را شناسایی و سپس با مدلهای هوش مصنوعی، مولکولهایی را طراحی میکند که بتوانند روی این اهداف اثر بگذارند.
پژوهشگران معتقدند نتایج مطالعه آنها میتواند به طراحی آزمایشهای آینده در حوزهی طول عمر کمک کند، اما برای مشخصشدن اینکه رنتوسرتیب واقعاً میتواند روند پیری را آهسته کند، به آزمایشهای بزرگتر و طولانیتر نیاز است.
پژوهش در ژورنال Nature Biotechnology منتشر شده است.