نسیم گیلان - فارس / مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده جزئیاتی از متن یادداشت تفاهم ایران و آمریکا را تشریح کرد.
گزیدهای از این متن در ادامه آمده است:
بازار
۱. توقف درگیریها و تضمینهای امنیتی
در گام نخست، توقف کامل عملیات نظامی علیه ایران و لبنان و جلوگیری از هرگونه اقدام نظامی جدید در دستور کار قرار دارد. همچنین طرف آمریکایی باید تضمینهای لازم را برای جلوگیری از تکرار تنشها ارائه کند.
۲. آزادسازی داراییها
براساس چارچوب مورد بحث، بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران در ابتدای اجرای توافق آزاد خواهد شد و همزمان روند تعلیق برخی محدودیتها و تحریمهای اقتصادی آغاز میشود تا امکان افزایش مبادلات اقتصادی و فروش نفت فراهم شود.
۳. رفع محدودیتهای دریایی و تجاری
یکی از محورهای اصلی توافق، تسهیل تردد کشتیهای تجاری ایران و کاهش محدودیتهای دریایی است. هدف این بخش، بازگشت تجارت دریایی ایران به شرایط عادی و رفع موانع موجود در مسیر حملونقل بینالمللی عنوان شده است.
۴. مذاکرات هستهای در مرحله بعد
در متن مورد مذاکره، مسائل هستهای در مرحلۀ نخست توافق قرار ندارد. براساس این چارچوب، ابتدا باید تعهدات اولیه طرف مقابل اجرا و راستیآزمایی شود و سپس گفتوگوها درباره موضوعات هستهای وارد مراحل بعدی شود.
۵. لغو تحریمها و بازسازی خسارتها
در مرحلۀ نهایی، لغو تحریمهای اولیه و ثانویه آمریکا و همچنین پیشبینی سازوکارهایی برای جبران و بازسازی خسارتهای ناشی از جنگ و فشارهای اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است. این بخش از مهمترین مطالبات ایران در روند مذاکرات بهشمار میرود.
مشروح خبر به شرح ذیل است:
مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده، با انتشار یک فایل صوتی، ابعادی از روند و محتوای توافق میان ایران و آمریکا را تشریح و جزئیاتی از مفاد مورد بحث در این مذاکرات را اعلام کرد.در این فایل صوتی، وی به بررسی بندهای توافق و همچنین سازوکارهای پیشبینیشده در صورت عدم پایبندی آمریکا به توافق پرداخته است.محمدی در ابتدا اظهار داشت: «همچنان متن نهایی وجود ندارد. هنوز نقاط اختلاف کلیدی باقی مانده است. با این حال، بهصورت اجمالی و در چارچوب ملاحظات و محدودیتهایی که وجود دارد، توضیحاتی را ارائه خواهم کرد. تا جایی که مصالح و محذورات اجازه دهد، نکاتی را توضیح خواهم داد؛ بهویژه درباره مطالبی که دوستان منتقد مطرح کردهاند. متنی که در اختیار آنان قرار داشته، از نظر من متنی قدیمی و نادرست است. با توجه به ملاحظات موجود، از ورود به جزئیات متن خودداری میکنم و بهصورت کلی توضیح میدهم، اما تأکید میکنم که این نکات با رعایت همه ظرایف و دقایق بیان شده و از بیان مطالب غیر دقیق پرهیز شده است.»وی افزود: «ما با یک متن ۱۴ بندی مواجه هستیم. بند اول این متن، که به نظر من اساسیترین بند آن است، تأکید میکند که جنگ فعلی باید در همه جبههها، از جمله در ایران و لبنان، متوقف شود.»محمدی ادامه داد: «پس از آن نیز طرف مقابل باید متعهد شود که هیچ جنگ یا عملیات نظامی جدیدی را آغاز نکند. این مسئله فوقالعاده مهم است؛ چرا که آمریکا هم از جانب خود و هم از جانب رژیم اسرائیل چنین تعهدی را ارائه میدهد.»
در لحظه امضا متن توافق، طرف مقابل متعهد به خاتمه جنگ خواهد شد
وی تصریح کرد: «دیدم که برخی دوستان گفتهاند در این توافق جنگ پایان نمییابد؛ در حالی که چنین نیست. در لحظهای که این متن امضا میشود، طرف مقابل متعهد به خاتمه جنگ خواهد شد. البته درست است که در توافق نهایی این موضوع مجدداً مورد تأیید قرار میگیرد، اما این مسئله هیچ ارتباطی به اصل موضوع ندارد که جنگ در ایران و لبنان باید از همان لحظه امضا متوقف شود.»
مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده تأکید کرد: «این یک دستاورد فوقالعاده مهم است و نشانهای از شکست طرف مقابل در جنگ محسوب میشود؛ زیرا آنها نیامده بودند که جنگ را تمام کنند.»وی افزود: «از این هم مهمتر آن است که برای نخستین بار در تاریخ، جمهوری اسلامی آمریکا را وادار کرده است که از جانب رژیم اسرائیل تعهد بدهد. آمریکاییها تاکنون هرگز زیر بار چنین موضوعی نرفته بودند. بارها شنیدهایم که گفتهاند نتانیاهو کارمند آمریکا نیست که واشنگتن برای او تصمیم بگیرد. درست است که نتانیاهو کارمند آمریکا نیست، اما جمهوری اسلامی شرایطی را به آنها تحمیل کرده که اکنون ناچار شدهاند از جانب اسرائیل تعهد بدهند.»محمدی خاطرنشان کرد: «پیش از این نیز گفتهام و دوباره تکرار میکنم که این موضوع بسیار مهم است. آمریکاییها برای اینکه از جانب اسرائیل تعهد بدهند، عملاً یکی از مهمترین راهبردهای منطقهای خود را زیر پا گذاشتهاند. راهبرد مشترک آمریکا و رژیم اسرائیل همواره این بوده که آمریکا توافق کند، اما اسرائیل خارج از توافق باقی بماند تا هر اقدامی خواست انجام دهد. ما در این متن اجازه چنین کاری را ندادهایم.»وی افزود: «به اعتقاد من، این مسئله ضربه بزرگی به راهبرد منطقهای آمریکا و اسرائیل وارد کرده است. آمریکا در این متن از جانب اسرائیل تعهد داده و عملاً به ضامن رفتار اسرائیل تبدیل شده است.»
اگر آنها به تعهدات خود عمل نکنند، ما نیز عمل نخواهیم کرد
محمدی گفت: «ممکن است گفته شود که آنها به این تعهد عمل نخواهند کرد. بله، این احتمال وجود دارد و من نیز احتمال آن را زیاد میدانم؛ اما ابزارهای ما همچنان سر جای خود قرار دارد. ابزار تنگه هرمز سر جای خود است، ابزار اقدام نظامی علیه اسرائیل سر جای خود است و ابزار ورود نکردن به مرحله دوم مذاکرات نیز همچنان در اختیار ما قرار دارد.»وی ادامه داد: «اگر آنها به تعهدات خود عمل نکنند، ما نیز عمل نخواهیم کرد. تنگه بسته خواهد ماند، وارد مرحله بعدی مذاکرات نخواهیم شد و در صورت لزوم وارد جنگ خواهیم شد. خود آنها نیز این مسئله را میدانند.»محمدی تصریح کرد: «بنابراین در بند اول، جنگ پایان مییابد و از همان لحظه نیز پایان خواهد یافت. همچنین اینکه آمریکاییها از جانب اسرائیل تعهد دادهاند، از نظر من یک شکست بزرگ برای آنها محسوب میشود.»وی در ادامه درباره بندهای دوم و سوم گفت: «در این دو بند بحث بر سر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی دو طرف است. یکی از دوستان نکته جالبی مطرح میکرد و میگفت برای نخستین بار آمریکاییها در یک متن از ما خواستهاند که به حاکمیت و تمامیت ارضی آنها احترام بگذاریم. این مسئله جنبهای طنزآلود دارد، اما در عین حال نشاندهنده قدرت ایران نیز هست.»اینکه مدت اجرای توافق ۳۰ روز باشد یا ۶۰ روز، هنوز نهایی نشده است / رفع محاصره دریایی باید از همان لحظه امضای توافق آغاز شودمحمدی درباره زمانبندی اجرای توافق اظهار داشت:
«اینکه مدت اجرای توافق ۳۰ روز باشد یا ۶۰ روز، هنوز نهایی نشده است و هیچ تصمیم قطعی در این زمینه وجود ندارد. دوستانی که این مسئله را قطعی تلقی کردهاند، دچار اشتباه شدهاند.»
وی درباره موضوع محاصره دریایی گفت: «رفع محاصره دریایی و جلوگیری از هرگونه مزاحمت برای تردد کشتیهای ایرانی باید از همان لحظه امضای توافق آغاز شود. این روند باید ظرف ۳۰ روز به سطحی برسد که حجم قبل از اعمال محاصره بازگردد.»محمدی تأکید کرد: «اگر کسی تصور کند که قرار است محاصره دریایی در پایان ۳۰ روز برداشته شود، کاملاً اشتباه میکند. همچنین این موضوع هیچ ارتباطی به تنگه هرمز ندارد.»وی افزود: «اتفاقاً آمریکاییها اصرار داشتند این دو موضوع به هم گره بخورد و بهگونهای در متن منعکس شود که هرچه ایران بیشتر تنگه را باز کند، آنها نیز محاصره را کاهش دهند. ممکن است در عمل بخواهند چنین رویکردی داشته باشند، اما در متن چنین ارتباطی وجود ندارد.»محمدی تصریح کرد: «این دو بند کاملاً مستقل از یکدیگر هستند. آمریکا از لحظه نهایی شدن یادداشت تفاهم موظف است روند رفع محاصره دریایی را آغاز کند و ظرف ۳۰ روز آن را بهطور کامل برچیند؛ بهگونهای که حجم تردد کشتیهای تجاری ایران به شرایط پیش از اعمال محاصره بازگردد.»وی خاطرنشان کرد: «بنابراین کسانی که این دو موضوع را به یکدیگر مرتبط دانستهاند، گزارش غیرواقعی از متن ارائه کردهاند. ما در این متن چیزی به نام " alt="نسیم گیلان" width="100%" />
وی افزود: «در حوزه اجرا نیز اختیار با ماست. مدیریت تنگه هرمز در اختیار نیروی دریایی سپاه قرار دارد و طبیعی است که اجرای این بند نیز بر اساس تفسیر و چارچوب مورد نظر جمهوری اسلامی انجام خواهد شد.»محمدی ادامه داد: «نیروی دریایی همان کاری را انجام خواهد داد که اکنون نیز انجام میدهد. ما هماکنون در تنگه هرمز خدمات ارائه میکنیم؛ خدمات ایمنی، خدمات دریانوردی و خدمات امنیتی. روشن است که هیچ جای دنیا خدمات رایگان نیست و بابت این خدمات هزینه دریافت میشود.»وی تأکید کرد: «تنها ایران و عمان حق دریافت این هزینهها را دارند و هیچ طرف دیگری نمیتواند درباره آن تصمیمگیری کند. این روند اکنون نیز برقرار است و در هر توافقی در آینده نیز برقرار خواهد ماند.» آمریکا پذیرفته است که از این پس یک ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز اجرا شودمحمدی در ادامه با تشریح جزئیات بند مربوط به تنگه هرمز اظهار داشت: «در متن موجود، این مسئله پیشبینی شده است که ممکن است یک دوره زمانی مشخص برای عبور کشتیها تعیین شود؛ اما آنچه برای ما اهمیت دارد این است که جمهوری اسلامی خدمات لازم را ارائه خواهد داد، بابت این خدمات هزینه دریافت خواهد کرد و از محل تنگه هرمز درآمد خواهد داشت. این موضوع قطعی است و در متن نیز وجود دارد.»وی افزود: «نمیخواهم عبارات دقیق متن را قرائت کنم، اما در متن از واژه Arrangement یا "ترتیبات" استفاده شده و تصریح شده است که این ترتیبات از سوی ایران اعمال خواهد شد. بنابراین این ما هستیم که تشخیص میدهیم این ترتیبات چه خواهد بود. تنگه در اختیار ماست و آمریکا پذیرفته است که از این پس یک ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز اجرا شود.»
محمدی تأکید کرد: «این ادعا که هر فرد یا هر شناوری، از جمله کشتیهای اسرائیلی، میتوانند آزادانه از تنگه عبور کنند، به هیچ وجه درست نیست. در متن تصریح شده که تنها کشتیهای تجاری حق عبور خواهند داشت.»وی ادامه داد: «از آنجا که متن مورد استناد برخی دوستان قدیمی و نادرست است، احتمالاً به این بخش توجه نکردهاند که در متن قید شده عبور و مرور باید بیضرر باشد و نباید به امنیت و منافع ایران آسیب وارد کند. این عبارت در متن وجود دارد و در نسخه نهایی نیز وجود خواهد داشت.»مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده تصریح کرد: «وقتی گفته میشود فقط کشتیهای تجاری حق عبور دارند، این سؤال مطرح میشود که چه کسی تشخیص میدهد کدام کشتی تجاری است و کدام نیست؟ پاسخ روشن است؛ جمهوری اسلامی ایران این موضوع را تشخیص میدهد؛ زیرا در متن آمده است که ترتیبات عبور توسط ایران اعمال خواهد شد.»وی افزود: «همانگونه که اکنون نیز عمل میکنیم، اگر کشتیای برای ما تهدید تلقی شود، از نظر ما تجاری محسوب نخواهد شد. ممکن است ظاهراً محموله نظامی نداشته باشد، اما مثلاً یک کشتی اسرائیلی از منظر ما تهدید محسوب میشود و اساساً مشمول تعریف کشتی تجاری نخواهد بود.»محمدی خاطرنشان کرد: «بنابراین تفسیری که برخی دوستان از متن ارائه میکنند، هم مبتنی بر متن نادرست است و هم تفسیر نادرستی از مفاد آن ارائه میدهد. شناورهایی که امنیت ایران را تهدید کنند یا به کشور آسیب برسانند، اساساً اجازه عبور نخواهند داشت و این موضوع هم قطعی است و هم در متن لحاظ شده است.»
وی ادامه داد: «همچنین چیزی به نام عبور نامحدود نیز وجود ندارد. برخی دوستان به واژه unrestricted استناد کردهاند؛ واژهای که در یکی از نسخههای قدیمیتر متن وجود داشت. اما حتی همان واژه نیز به معنای عبور آزاد برای همه نبود.»محمدی تصریح کرد: «در ادبیات حقوقی، unrestricted در برابر arbitrary قرار میگیرد. معنای آن این است که اگر یک شناور ترتیبات تعیینشده از سوی ایران را بپذیرد، هزینه خدمات را پرداخت کند، از مسیر تعیینشده عبور کند، عبورش برای ایران بیضرر باشد و از سوی جمهوری اسلامی نیز تجاری و غیرمتخاصم تشخیص داده شود، در آن صورت دیگر محدودیت اضافی برای عبور آن اعمال نخواهد شد.»وی افزود: «بنابراین واژه نامحدود به این معنا نیست که هر شناوری بتواند عبور کند، بلکه به این معناست که برای شناورهایی که تمام ترتیبات جمهوری اسلامی را پذیرفته و رعایت کردهاند، تبعیض یا رفتار سلیقهای اعمال نخواهد شد.»محمدی گفت: «علاوه بر این، در نسخهای که اکنون مبنای مذاکرات قرار دارد، اساساً چنین واژهای وجود ندارد. البته بار دیگر تأکید میکنم که هنوز چیزی به نام متن نهایی وجود ندارد.»وی اظهار داشت: «آنچه برای ما حیاتی است این است که مدیریت تنگه هرمز کاملاً در اختیار جمهوری اسلامی باقی بماند و همین مسئله نیز در متن لحاظ شده است. تنها اقدامی که ایران در مرحله نخست انجام میدهد، بازگشایی تنگه است؛ آن هم با مدیریت ایران و بر اساس شروطی که توضیح دادم.»
مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده افزود: «ممکن است در یک بازه زمانی خاص برخی ترتیبات اجرایی متفاوت شود، اما در اصل موضوع هیچ تردیدی وجود ندارد؛ مدیریت تنگه هرمز در اختیار ایران باقی خواهد ماند و در متن نهایی نیز چیزی غیر از این وجود نخواهد داشت. همچنین جمهوری اسلامی در مرحله اجرا نیز چیزی غیر از این را اعمال نخواهد کرد، چرا که ابزار اجرای آن در اختیار خود ماست.»
مدیریت صندوق توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری با ایران خواهد بود
وی در ادامه به بند مربوط به صندوق توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری اشاره کرد و گفت: «در این بخش از متن، واژه بازسازی بهکار رفته است. بازسازی یعنی بازسازی خسارتهای ناشی از جنگ. درست است که واژه غرامت یا Compensation بهصراحت ذکر نشده، اما روشن است که وقتی طرف مقابل از بازسازی سخن میگوید، منظور جبران خسارتهایی است که در جنگ به ایران وارد شده است.»محمدی افزود: «در متن، رقم ۳۰۰ میلیارد دلار برای این موضوع پیشبینی شده است. البته شخصاً تصور میکنم که طرف مقابل در عمل به چنین تعهدی پایبند نخواهد ماند، اما واقعیت این است که این تعهد در متن نوشته شده است.»وی ادامه داد: «ضمن اینکه مدیریت این منابع نیز در اختیار جمهوری اسلامی خواهد بود. اگر منابعی تخصیص یابد، قرار است در داخل خاک ایران هزینه شود و طبیعتاً مدیریت آن نیز با ایران خواهد بود.»
محمدی تصریح کرد: «برخی دوستان گفتهاند که این مسئله راه را برای حضور و نفوذ آمریکاییها در داخل کشور باز میکند. من واقعاً متوجه نمیشوم چنین تحلیلی چگونه ارائه میشود. این خاک ایران است و این قلمرو جمهوری اسلامی است. روشن است که اگر کسی بخواهد در ایران سرمایهگذاری یا پروژهای تعریف کند، تحت نظارت کامل جمهوری اسلامی خواهد بود و نمیتواند هر کاری که خواست انجام دهد.»وی خاطرنشان کرد: «اینکه آمریکای ترامپ ـ همان آمریکایی که به تعبیر خودش بسیاری از کشورهای منطقه را دوشیده و آنها را گاو شیرده خطاب کرده است ـ در متنی متعهد شود ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه ایران اختصاص دهد، حتی صرف درج چنین عبارتی در متن، نشانه شکست طرف مقابل و یک دستاورد برای ایران است.»محمدی افزود: «منصفانه باید این موارد را نیز دید؛ فارغ از اینکه در مرحله اجرا چه اتفاقی خواهد افتاد.»
آمریکاییها پذیرفتهاند که تحریمهای اولیه را نیز لغو کنند
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره تحریمها گفت: «واقعیت این است که تا زمانی که وارد مرحله دوم مذاکرات نشویم، در حوزه رفع کامل تحریمها اتفاقی نخواهد افتاد. ما نیز انتظار دیگری نداریم. واقعبینی اقتضا میکند که بدانیم آمریکا قرار نیست بهسادگی تحریمها را بردارد و ما هیچ توهمی در این زمینه نداریم.»وی ادامه داد: «اما آنچه اهمیت دارد، عبارات و تعهداتی است که در متن آمده است. برای نخستین بار آمریکاییها پذیرفتهاند که تحریمهای اولیه را نیز لغو کنند. چنین تعهدی هیچگاه در گذشته به ایران داده نشده بود.»
تمام مطالبات آمریکا در حوزه هستهای به مواد با غنای بالا محدود شده است
محمدی تأکید کرد: «نکته مهمتر این است که این تعهد در ازای اقداماتی در حوزه هستهای مطرح شده که اساساً جمهوری اسلامی سالهاست همان مواضع را اعلام کرده است؛ از جمله اینکه ایران سلاح هستهای نخواهد ساخت؛ موضوعی که بارها اعلام شده و مبتنی بر فتوای شرعی است.»وی افزود: «همچنین موضوعاتی درباره مواد با غنای بالا مطرح شده که در گذشته نیز بارها درباره آنها صحبت شده بود. در حالی که طرف مقابل همواره اصرار داشت کل برنامه هستهای ایران تعطیل شود، اکنون درخواستهای خود را به موضوعاتی بسیار محدود تقلیل داده است.»محمدی تصریح کرد: «در واقع، تمام مطالبات طرف مقابل در حوزه هستهای اکنون به موضوع مواد با غنای بالا محدود شده و درباره سایر بخشهای برنامه هستهای ایران اساساً بحثی در میان نیست.»وی در ادامه اظهار داشت: «البته یک جمله در متن وجود دارد که بر اساس آن، درباره سایر موضوعات هستهای نیز میتوان گفتوگو کرد، اما نکتهای که دوستان منتقد به آن اشاره نمیکنند این است که این موضوع منوط به توافق دو طرف است. اگر طرف مقابل بخواهد موضوع جدیدی را مطرح کند، ابتدا باید درباره اصل طرح آن موضوع با ما توافق کند و روشن است که جمهوری اسلامی زیر بار هر موضوعی نخواهد رفت. وقتی توافقی وجود نداشته باشد، اساساً مذاکرهای هم در کار نخواهد بود.»
در یادداشت تفاهم، هیچ اقدام عملی در حوزه هستهای انجام نمیشود
محمدی افزود: «نکته کلیدی این است که برای نخستین بار در طول تاریخ، آمریکاییها متعهد شدهاند در توافق نهایی تحریمهای اولیه را نیز لغو کنند. چنین تعهدی هرگز در گذشته وجود نداشته است. در برجام گفته بودند فقط درباره بخشی از تحریمها و تحریمهای مرتبط با موضوع هستهای گفتوگو میکنند و اساساً حاضر نبودند درباره تحریمهای موسوم به تروریسم، حقوق بشر و سایر تحریمها وارد مذاکره شوند.»وی ادامه داد: «اما در این متن گفتهاند همه تحریمها را برخواهند داشت؛ تحریمهای اولیه همان تحریمهای اصلی هستند که از ابتدای انقلاب اسلامی علیه اقتصاد ایران اعمال شدهاند. اکنون در متن تعهد دادهاند که این تحریمها نیز لغو خواهد شد.»مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده تصریح کرد: «البته باید توجه داشت که این موضوع مربوط به توافق نهایی است؛ یعنی زمانی که درباره موضوعات هستهای به جمعبندی برسیم. ضمن اینکه اساساً معلوم نیست اصلاً به آن مرحله برسیم یا نه.»وی افزود: «برخی دوستان درباره تحریمهای آینده نیز نکتهای را مطرح کردهاند که به نظر من نقد درستی است. در متن باید تضمینی وجود داشته باشد که دشمن نهتنها تحریمهای گذشته را لغو کند، بلکه در آینده نیز حق اعمال تحریمهای جدید را نداشته باشد. این نقد واردی است و به نظر من باید مورد پیگیری قرار گیرد.»محمدی در ادامه با اشاره به موضوع هستهای گفت: «نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه شود این است که در این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران اساساً هیچ اقدام عملی در حوزه هستهای انجام نمیدهد. هیچ اقدامی.»
وی تأکید کرد: «تنها تعهدی که در این متن درباره موضوع هستهای مطرح شده ـ که آن هم هنوز نهایی نشده است ـ این است که پس از انجام اقدامات طرف مقابل، درباره موضوع هستهای گفتوگو خواهیم کرد. یعنی پس از آنکه جنگ در ایران و لبنان متوقف شد، پولهای بلوکهشده آزاد شد، محاصره دریایی برداشته شد، تحریمهای نفتی تعلیق شد و تنگه هرمز بر اساس پروتکل ایرانی باز شد، تازه درباره موضوع هستهای بحث خواهیم کرد.»وی افزود: «غیر از این، هیچ تعهد دیگری در متن وجود ندارد. حالا فرض کنید طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکرد. در این صورت ما چه چیزی از دست دادهایم؟ مواد هستهای ما سر جای خود قرار دارد، تأسیسات و تجهیزات هستهای ما سر جای خود قرار دارد و همه آنها نیز احیا شده و به مکانهای امن منتقل شدهاند.»محمدی ادامه داد: «ما صرفاً گفتهایم که در آینده درباره این موضوع گفتوگو خواهیم کرد. خب اگر طرف مقابل بدعهدی کند، گفتوگو نمیکنیم. اختیار آن در دست خود ماست. اگر کوچکترین نشانهای از بدعهدی مشاهده شود، اساساً وارد مرحله دوم توافق و گفتوگو درباره موضوع هستهای نخواهیم شد.»وی تصریح کرد: «این مسئله بسیار مهم است. با وجود تمام هیاهوها و تهدیدهایی که آقای ترامپ مطرح کرده، آنچه در این متن از ایران در حوزه هستهای گرفته شده، صرفاً تعهد به گفتوگو در آینده است؛ نه بیشتر.»محمدی افزود: «ممکن است اساساً وارد بحث نشویم. ابزار در اختیار ماست. در حالی که آنها میخواستند در همین گام اول مواد هستهای را از ایران بگیرند، اما جمهوری اسلامی چنین اجازهای نداده است.»
وی خاطرنشان کرد: «باید توجه داشت که اساساً دو جنگی که آمریکا علیه ایران به راه انداخته، بر سر برنامه هستهای و موضوع غنیسازی بوده است. اکنون آمریکا با ایران توافق میکند، در حالی که در حوزه مواد هستهای هیچ اتفاقی نیفتاده است.»وی ادامه داد: «تنها عبارتی که در متن آمده این است که ایران سلاح هستهای نمیسازد و خریداری نمیکند. این همان موضعی است که جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده و مبتنی بر فتوای شرعی است. در واقع ما حرفی را که سالها گفتهایم، بهعنوان بخشی از متن مطرح کردهایم.»محمدی گفت: «اگر دوستانی که امروز این متن را نقد میکنند، خودشان چنین مذاکراتی را انجام داده بودند و در ازای صرفاً تعهد به گفتوگو یا تکرار مواضع رسمی جمهوری اسلامی چنین امتیازاتی میگرفتند، احتمالاً امروز آن را یکی از بزرگترین موفقیتهای خود تلقی میکردند.»وی افزود: «واقعیت این است که در این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی در حوزه هستهای هیچ اقدامی انجام نمیدهد. همه چیز به آینده موکول شده است. ابتدا باید ببینیم آیا طرف مقابل محاصره را برمیدارد یا نه، پولهای ما را آزاد میکند یا نه، تحریمهای نفتی را تعلیق میکند یا نه و جنگ در لبنان را متوقف میکند یا نه. اگر این اتفاقات رخ داد، آنگاه میتوان درباره مرحله بعد فکر کرد.»محمدی تصریح کرد: «اگر این اقدامات انجام نشود ـ که به نظر من هم احتمال آن کم نیست ـ اساساً وارد مرحله بعدی نخواهیم شد. بنابراین در موضوع هستهای، تعهدی داده نشده و فقط تعهد به گفتوگو مطرح شده است.»
وی در ادامه گفت: «نکته دیگری که باید به آن توجه شود این است که در صورت رسیدن به توافق نهایی نیز موضوع صرفاً تعهد به عدم ساخت سلاح هستهای و تعیین تکلیف مواد ۶۰ درصدی خواهد بود؛ آن هم با فرمولی که جمهوری اسلامی برای آن در نظر دارد.»محمدی افزود: «در این زمینه نیز بحث رقیقسازی مطرح است؛ موضوعی که امام شهید نیز درباره آن مجوز داده بودند. وقتی مواد رقیقسازی میشود، در داخل کشور باقی میماند و در صورت نیاز میتوان ظرف مدت کوتاهی دوباره آن را به سطوح بالای غنیسازی بازگرداند.»وی تأکید کرد: «بنابراین حتی در آن مرحله نیز چیزی از دست نخواهیم داد. تازه همه اینها در صورتی است که اصلاً به آن مرحله برسیم؛ چراکه در توافق اولیه اساساً هیچ اقدامی درباره مواد هستهای انجام نمیشود.»محمدی خاطرنشان کرد: «در واقع ما در ازای تعهد به عدم ساخت سلاح هستهای ـ که همان فتوای رهبر شهید انقلاب است ـ و همچنین در ازای رقیقسازی، که از ابتدا نیز موضع جمهوری اسلامی بوده است، لغو کامل تحریمها را میگیریم.»وی افزود: «کسانی که با تاریخ پرونده هستهای ایران آشنایی دارند، میدانند این موضوع چه معنایی دارد. اینکه در ازای رقیقسازی و تکرار فتوای عدم ساخت سلاح، طرف مقابل متعهد شود همه تحریمهای اولیه و ثانویه را لغو کند، اتفاقی بیسابقه در تاریخ مذاکرات هستهای است.»محمدی ادامه داد: «البته من همچنان تردید دارم که این مذاکرات به مرحله نهایی برسد، اما صرف درج چنین تعهداتی در متن، دستاورد بسیار بزرگی محسوب میشود. فتوا که از ابتدا موضع رسمی جمهوری اسلامی بوده و رقیقسازی نیز از ابتدا پیشنهاد خود ما بوده است. در واقع طرف مقابل از مطالبه انتقال مواد به آمریکا عقبنشینی کرده و به پذیرش رقیقسازی رسیده است.»
نیروهای آمریکایی باید ظرف ۳۰ روز از مجاورت مرز ایران خارج شوند
مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکرهکننده، در اظهاراتی گفت: «یک نفر بیاید به من نشان بدهد در جای دیگری، در مذاکرات دیگری، آمریکاییها حتی به این موضوع نزدیک شده باشند که در ازای رقیقسازی مواد ۶۰ درصد، کل تحریمهای اولیه و ثانویه را لغو کنند. طرف این را نوشته است. من برمیگردم به این متن. دوستان ما نمیدانم چه میخوانند و چه حرفهایی میزنند، اما این کاغذی که جلوی ماست و مذاکره شده، چنین چیزی در آن وجود دارد و این یک پیروزی تاریخی برای ایران خواهد بود.»وی افزود: «اینکه به دلایل سیاسی بعضی از رفقای ما نمیخواهند زیر این بروند، بحث دیگری است، اما متن که عوض نمیشود. متن همین است. در متن آمده است که نیروهای آمریکایی باید از محیط پیرامونی ایران ظرف ۳۰ روز خارج شوند. ببینید اینکه آمریکا بنویسد و امضا کند که نیروهای خود را از پراکسیمیتی ایران خارج میکند، این دستاورد قیمت ندارد.»او ادامه داد: «درست است که اینجا پراکسیمیتی تعریف نشده و مجاورت تعریف نشده است، اما شما هر جور دلتان بخواهد تعریف کنید. شما بیایید حتی ۲۰ سانتیمتر مرز ایران را مجاورت حساب کنید. بالاخره آمریکا نوشته نیروهای خود را از مجاورت مرز ایران ظرف ۳۰ روز خارج میکند. تا حالا آمریکاییها کجا در دنیا به کدام کشور چنین تعهدی دادهاند؟»محمدی همچنین گفت: «این نشاندهنده پیروزی ما در جنگ است و ادامه عملیات سیاسی ماست. چون ما جنگ را بردهایم، دشمن مجبور شده چنین تعهدی بدهد. آمریکاییها تا حالا چنین چیزی به کسی ندادهاند.»
نیمی از پولهای بلوکهشده در لحظه توافق آزاد میشود
وی درباره موضوع پولهای بلوکهشده اظهار داشت: «این هنوز نهایی نشده، اما پول بلوکهشده ما، نیمی از آن باید در لحظه توافق آزاد شود. این چیزی نیست که ما از آن کوتاه بیاییم. چون فکر میکنیم بقیه توافق شانس زیادی ندارد، روی این اصرار داریم، چون تنها عایدی ما خواهد بود. ما این پول را میگیریم، همانطور که قبلاً گفتهام، پول را میگیریم و زمان را میگیریم و صرف آماده شدن برای جنگ بعدی میکنیم.»محمدی افزود: «در متن حتماً قید خواهد شد، به همین شکلی که عرض میکنم. حرفهایی که برخی دوستان میزنند مربوط به متنهای قدیمی یا نادرست است یا مواضع طرف آمریکایی است. آمریکاییها ممکن است برای خودشان چیز دیگری بگویند، اما ما زیر بار آن نمیرویم.»وی ادامه داد: «هوشمندی این متن این است که ما این پول را از آمریکا نمیخواهیم. میدانیم آمریکا پولی به ما نمیدهد. این پول را کشورهای عربی تعهد کردهاند و مجبورند بدهند، چون بالا سرشان هستیم و قدرت ما را در منطقه دیدهاند و طعم قدرت ما را چشیدهاند. یکی از زیرساختهای این توافق این است که کشورهای عربی وادار شدهاند سیادت و برتری ایران را بپذیرند و در امتیازدهی مشارکت کنند.»محمدی در بخش دیگری از سخنانش گفت: «درباره تضمین، اینکه آمریکا به تعهداتش عمل کند چیست؟ عرض میکنم که فرمت تضمین این است که تا وقتی طرف مقابل به تعهدش عمل نکند، ما وارد مرحله بعدی نمیشویم. اگر وارد مرحله بعدی نشویم، حداقل این است که یک منابع و پولی در همین مرحله اول گرفتهایم و کشور در این شرایط به این پول نیاز دارد.»
وی افزود: «حتی اگر همه عایدی ما از توافق همین ۱۲ میلیارد دلار باشد، باز هم عایدی مهمی است، چون در ازای آن چیزی نمیدهیم، بهجز تنگه که طبق ترتیبات ماست.»
تنگه هرمز دست ماست، هر زمان بخواهیم میبندیم
وی ادامه داد: «اگر طرف مقابل به تعهداتش عمل نکند، فرق این توافق با برجام این است که ما ابزار داریم. این بار اینگونه نیست که برنامه هستهای را تعطیل کنیم و بایستیم تا آنها تحریمها را بردارند. چنین خوشخیالیای وجود ندارد. تنگه دست ماست، هر زمان بخواهیم در یک ساعت میتوانیم آن را ببندیم.»مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکره کننده افزود: «ابزار جنگ و آغاز جنگ دست ماست. ما در لبنان نشان دادیم که میتوانیم دست به حمله پیشدستانه بزنیم و مجدداً این کار را خواهیم کرد. ابزار از سرگیری برنامه هستهای و غنیسازی در اختیار ماست. ما زیرساخت را در این توافق جمع نکردهایم و هیچ تعهدی در این زمینه ندادهایم.»محمدی گفت: «اگر آنها به تعهدشان عمل نکنند، بلافاصله ابزارهای خود را فعال خواهیم کرد که مهمترین آن بستن تنگه هرمز است. در بدترین حالت، ما به شرایط فعلی برمیگردیم، تنگه را میبندیم و مدیریت خود را با زور اعمال میکنیم.»محمدی ادامه داد: «تنگه را دو جور میشود مدیریت کرد؛ یا با توافق یا با زور. اگر توافق کردند که کردند، اگر نکردند کسی نمیتواند زور بگوید. ما به این روند ادامه خواهیم داد.»وی افزود: «این گزارشی است از متن موجود و مبتنی بر آخرین نسخه در دسترس است، هرچند من ملاحظاتی داشتم و همه کلمات را نخواندم، اما در صورت نیاز میتوان کلمات را هم خواند.»
وی در پایان گفت: «ما متن را بر اساس تفسیر خودمان اجرا خواهیم کرد. ممکن است در بخشی از متن ابهام وجود داشته باشد، اما ابزار تنگه، ابزار غنیسازی و مواد هستهای در اختیار ماست. ما امتیازی در حوزه هستهای در این مرحله ندادهایم و همه چیز را حفظ کردهایم. اگر طرف مقابل به تعهدش عمل نکند، از ابزارهای خود استفاده خواهیم کرد.»محمدی در پایان با انتقاد از برخی تحلیلها گفت: «چطور میشود چنین توافقی را بدتر از برجام دانست یا خسارت محض یا کاپیتولاسیون نامید؟ کسانی که چنین مذاکرهای را پیش بردهاند، از فردی مانند ترامپ چنین امتیازاتی گرفتهاند. این کار با حضور همه ارکان کشور و با مشارکت مجموعهای از مسئولان سیاسی و نظامی انجام شده است.»