نسیم گیلان - خبرگزاری آریا -با افزایش سن، ساعت زیستی بدن بهطور طبیعی جلوتر میرود، خواب عمیق کمتر و بیداریهای شبانه بیشتر میشود؛ اما پژوهشگران میگویند با عادتهای درست میتوان کیفیت خواب را در سالهای بعدی زندگی حفظ کرد.
به گزارش آریا؛ ساعت زیستی بدن یا ریتم شبانهروزی با افزایش سن به جلو جابهجا میشود؛ فرایندی که به «تقدم فاز» معروف است. سالمندان اغلب اوایل غروب احساس خوابآلودگی میکنند و پیش از سپیدهدم بیدار میشوند؛ دلیل آن کاهش تولید ملاتونین، افزایش حساسیت به نور صبحگاهی و ضعیفتر شدن سیگنالهای ساعت زیستی است. این تغییرات شببیداری را دشوارتر میکند و صبحها حتی بدون زنگ ساعت زودتر فرا میرسد.
افزایش سن سطوح هورمونهای تنظیمکننده خواب را تغییر میدهد؛ از جمله کاهش ملاتونین در غروب، کاهش هورمون رشد، تغییر الگوهای کورتیزول و تغییرات هورمونهای جنسی. این تغییرات به خواب سبکتر و تکهتکهتر منجر میشود و میتواند با شرایطی مانند یائسگی یا کاهش تستوسترون درهم بیامیزد و خواب را بیشتر مختل کند. کاهش هورمونها معمولاً با کاهش خواب عمیق موج آهسته همراه است.
بیماریهای مزمن مانند آرتریت، بیماری قلبی، دیابت و زوال عقل و نیز داروهای مصرفی میتوانند خواب سالمندان را تکهتکه کنند. تکرر ادرار شبانه، درد و اختلالات خواب مانند بیخوابی، آپنه خواب و سندرم پای بیقرار در این سن شایعتر میشوند و به بیداریهای مکرر و کاهش کارایی خواب میانجامند. درمان مشکلات زمینهای میتواند خواب را بهبود دهد.
بازنشستگی، کاهش قرار گرفتن در معرض نور روز، کاهش فعالیت بدنی و روالهای نامنظم میتواند ریتم شبانهروزی را تضعیف کند. تغییرات محیطی مانند نقل مکان به مراکز مراقبتی، افزایش نور مصنوعی در عصر یا سر و صدا نیز میتواند خواب را مختل کند. حفظ روزهای ساختاریافته همراه با نور صبحگاهی و فعالیت، الگوهای خواب پایدارتری را پشتیبانی میکند.
متخصصان برای دستیابی به خواب آرامبخش در سالهای بعدی زندگی توصیه میکنند ساعت خواب و بیداری ثابت باشد، صبحها از نور روشن بهره گرفته شود، کافئین پس از اوایل بعدازظهر مصرف نشود، استفاده از صفحهنمایش پیش از خواب کاهش یابد و محیط خواب خنک، آرام و تاریک فراهم شود. درمان درد، مدیریت مصرف مایعات برای کاهش تکرر ادرار شبانه و درمان اختلالات خواب میتواند به سالمندان کمک کند با وجود تغییرات زیستی، خوابی بازیابنده داشته باشند.
منبع: sleepfoundation.org / medlineplus.gov