نسیم گیلان - رشت- استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه ارتباط فعالان مذهبی با جامعه گفت: تواضع و اصلاح ادبیات دینی راه جذب مخاطبان به هیئات مذهبی است.
به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام علیرضا پناهیان ظهر پنجشنبه در نشست تخصصی ارکان هیئات مذهبی استان گیلان که به مناسبت ایام فاطمیه و با محوریت «عهد خون‌خواهی» در سالن جلسات اداره کل تبلیغات اسلامی گیلان برگزار شد، با اشاره به ضرورت افزایش مخاطبان مجالس دینی اظهار کرد: یکی از مسائل مهم امروز این است که چرا بخشی از افرادی که می‌توانند مخاطب مساجد، هیئات و محافل دینی باشند، جذب این فضاها نمی‌شوند و حتی گاهی از آن‌ها فاصله می‌گیرند.
وی یکی از دلایل این مسئله را شکل‌گیری تصور برتری‌جویی و تکبر در میان برخی مخاطبان نسبت به افراد مذهبی دانست و افزود: گاهی افراد متدین، روحانیون و فعالان هیئات مذهبی، حتی بدون آنکه قصد برتری‌جویی داشته باشند، از سوی دیگران افرادی تلقی می‌شوند که خود را برتر از دیگران می‌دانند؛ برداشتی که می‌تواند زمینه فاصله گرفتن افراد از محیط‌های دینی را فراهم کند.
ضرورت افزایش تواضع در تبلیغ دینی
پناهیان با اشاره به آیات قرآن کریم درباره مواجهه مخالفان با پیامبران گفت: حضرت نوح(ع) با وجود سال‌ها دعوت مردم به سوی خداوند، با این اتهام روبه‌رو بود که قصد برتری‌جویی بر دیگران دارد. این موضوع نشان می‌دهد که حتی دعوت‌کنندگان به حق نیز ممکن است با چنین برداشتی از سوی مخاطبان مواجه شوند.
وی با تأکید بر اینکه فعالان مذهبی برای گسترش دایره مخاطبان خود باید بیش از گذشته به تواضع در رفتار و گفتار توجه کنند، افزود: اگر می‌خواهیم جمعیت مساجد و هیئات افزایش یابد و فاصله میان افراد مذهبی و غیرمذهبی کاهش پیدا کند، باید برای اصلاح این برداشت‌ها تلاش کنیم و زمینه ارتباط نزدیک‌تر و صمیمانه‌تر با اقشار مختلف جامعه را فراهم آوریم.
این سخنران مذهبی با بیان اینکه دعوت به اخلاق و معنویت نباید به احساس تحقیر در مخاطب منجر شود، تصریح کرد: گاهی فردی که با فضای دینی آشنایی چندانی ندارد، با شنیدن توصیه‌های اخلاقی چنین برداشت می‌کند که گوینده خود را انسان خوبی می‌داند و مخاطب را در جایگاه فردی نادرست قرار می‌دهد؛ ازاین‌رو، نحوه بیان مفاهیم دینی در پذیرش یا پس زدن مخاطب نقش مهمی دارد.
ادبیات دینی باید بر نیاز انسان به معنویت تأکید کند
پناهیان با تأکید بر لزوم بازگشت به ادبیات قرآن و روایات در تبلیغ دینی اظهار کرد: در بیان معارف دینی باید به جای ایجاد این تصور که افراد متدین از دیگران برتر هستند، بر نیاز انسان به خداوند، معنویت و هدایت اهل‌بیت(ع) تأکید شود.
وی با اشاره به جایگاه دعا و مناجات در فرهنگ اسلامی افزود: بخش مهمی از ادبیات دعا، بیان نیاز، ضعف و ناتوانی انسان در برابر خداوند و طلب بخشش و یاری از پروردگار است. این ادبیات می‌تواند به انتقال پیام تواضع و دوری از خودبرتربینی کمک کند.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تفاوت میان بیان فضیلت‌های اخلاقی و تأکید بر نیازهای معنوی انسان گفت: وقتی فردی از نماز، دعا و عبادت سخن می‌گوید، باید به‌گونه‌ای صحبت کند که مخاطب احساس نکند گوینده در جایگاه برتر ایستاده است؛ بلکه دریابد که انسان متدین نیز برای آرامش، رشد معنوی و جبران ضعف‌های خود به عبادت نیاز دارد.
وی همچنین با اشاره به روایت معروف امام سجاد(ع) درباره گونه‌های عبادت خاطرنشان کرد: در معارف اهل‌بیت(ع)، عبادت از سر سپاسگزاری و آزادگی جایگاه ویژه‌ای دارد و توجه به این مفاهیم می‌تواند در اصلاح شیوه بیان معارف دینی و نزدیک‌تر شدن آن به روح تواضع مؤثر باشد.
هیئات مذهبی باید ارتباط بیشتری با اقشار مختلف جامعه برقرار کنند
پناهیان با اشاره به تجربه حضور در برنامه‌های مذهبی در فضاهای عمومی گفت: گاهی افرادی که پیش از این در مجالس دینی حضور نداشته‌اند، در مواجهه با برنامه‌هایی که در محیط‌های عمومی برگزار می‌شود، برای نخستین‌بار با معارف دینی ارتباط برقرار می‌کنند و از محتوای آن استقبال نشان می‌دهند.
وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از محصولات دینی در میان مخاطبان مذهبی دست‌به‌دست می‌شود، افزود: اگر هدف، گسترش پیام دین در جامعه است، نباید ارتباط و گفتگو تنها به جمع‌های همفکر محدود بماند؛ بلکه باید زمینه آشنایی افرادی را که کمتر با این فضاها ارتباط دارند، فراهم کرد.
این سخنران مذهبی با اشاره به تجربه فعالیت در حوزه ورزش و ارتباط با جوانان بیان کرد: در برخی تجربه‌ها، ایجاد ارتباط بر پایه علایق مشترک و کمک به پیشرفت افراد در حوزه مورد علاقه‌شان، زمینه اعتماد متقابل را فراهم کرده و در ادامه، ارتباط آنان با محیط‌های مذهبی نیز بیشتر شده است.
وی تأکید کرد: فعالان دینی باید برای ارتباط با گروه‌های مختلف جامعه، از جمله جوانانی که با فضای مذهبی فاصله دارند، فرصت ایجاد کنند و به جای پیش‌داوری درباره آنان، امکان گفت‌وگو و آشنایی نزدیک‌تر را فراهم آورند.
تأکید بر پرهیز از ادبیات تحقیرآمیز در منبرها
پناهیان با اشاره به نقش روحانیون، مداحان و سخنرانان در جذب مخاطبان گفت: شیوه بیان مطالب اخلاقی و دینی اهمیت زیادی دارد و گاهی تغییر یک عبارت می‌تواند در برداشت مخاطب تأثیرگذار باشد.
وی با بیان اینکه نصیحت نباید به ابزاری برای ایجاد فاصله میان گوینده و شنونده تبدیل شود، افزود: در روایات نیز بر ملاحظه مخاطب و پرهیز از خسته کردن او تأکید شده است؛ بنابراین، سخنرانان و مبلغان باید به تناسب محتوا، شیوه بیان و شرایط مخاطب توجه داشته باشند.
این سخنران مذهبی همچنین با اشاره به نقش مجالس سوگواری اهل‌بیت(ع) در تحول معنوی افراد اظهار کرد: تجربه‌های مرتبط با واقعه کربلا و روایت زندگی و شهادت شهدا می‌تواند در برقراری ارتباط عاطفی و معنوی با مخاطبان مؤثر باشد؛ زیرا این روایت‌ها بر گذشت، فداکاری و دوری از منفعت‌طلبی تأکید دارند.
فرزندآوری و مسئولیت خانواده‌های مذهبی
پناهیان با اشاره به موضوع جمعیت و فرزندآوری، خانواده‌ها را به توجه بیشتر به این مسئله دعوت کرد و گفت: در کنار مباحث مربوط به تبلیغ دینی، باید درباره مسئولیت خانواده‌ها در زمینه فرزندآوری نیز گفت‌وگو شود و ضرورت توجه به این موضوع در میان خانواده‌های مذهبی مورد تأکید قرار گیرد.
وی با اشاره به جایگاه فرزندآوری در آموزه‌های دینی افزود: تشویق به فرزندآوری باید با توجه به شرایط خانواده‌ها و موانع موجود انجام شود و در این زمینه، نقش مادران و حمایت از خانواده‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
پناهیان در پایان بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های ارتباطی هیئات مذهبی با جامعه تأکید کرد و تواضع در رفتار، توجه به نیازهای معنوی انسان، پرهیز از ادبیات تحقیرآمیز و فراهم کردن زمینه گفتگو با اقشار مختلف را از جمله عوامل مؤثر در گسترش مخاطبان مجالس دینی دانست.