نسیم گیلان - رشت- رئیس بخش تحقیقات گیاهپزشکی گیلان با بیان اینکه مصرف آفت کشهای تقلبی هزینه تولید را چند برابر میکند، گفت: دستیابی به کشاورزی پایدار مستلزم حذف نهاده های غیرقانونی از چرخه تولید است.
محمود هوشیارفرد در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت آفت کش های شیمیایی به عنوان یکی از نهادههای مهم در کشاورزی برای کنترل آفات، بیماریها و علفهای هرز، اظهار کرد: متأسفانه امروزه استفاده از آفت کش های غیرمجاز، تقلبی و قاچاق به یکی از تهدید های جدی بخش کشاورزی و سلامت جامعه تبدیل شده است.
وی افزد: این نوع سموم شیمیایی به دلیل نبود نظارت کافی، ترکیب نامشخص و کیفیت غیراستاندارد، میتوانند خسارات گستردهای به کشاورز، مصرف کننده و محیط زیست وارد کنند.
هوشیارفرد درباره تعریف این آفت کش ها توضیح داد: آفت کش غیرمجاز محصولی است که بدون طی مراحل قانونی و دریافت مجوزهای لازم وارد بازار شده باشد. آفتکش تقلبی معمولاً ظاهری مشابه محصول اصلی دارد اما ترکیب واقعی آن متفاوت، کماثر و یا حتی خطرناکتر است و آفتکش قاچاق نیز محصولی است که از مسیرهای غیرقانونی وارد کشور شده و از نظارت های فنی و بهداشتی عبور نکرده است.
این عضو هیئت علمی با اشاره به وضعیت آمارهای موجود در این حوزه تصریح کرد: آمارها و برآوردهایی درباره آفتکشهای غیرمجاز، تقلبی و قاچاق در دنیا وجود دارد، اما نکته مهم این است که برای این دسته از آفتکش ها آمارها معمولاً ناقص، غیرمستقیم و تخمینی هستند، زیرا این بازارها ذاتاً پنهان اند و ثبت رسمی دقیق ندارند. به همین دلیل آمار دقیق جهانی یکپارچه اندک است.
هوشیارفرد افزود: گزارشات سازمانهای بینالمللی، نهادهای گمرکی و مطالعات منطقهای به خوبی نشان میدهند که این پدیده قابل توجه و رو به رشد است. در کشورمان نیز آمار رسمی و شفاف ملی جامع کمتر منتشر میشود. عمده اطلاعات در قالب گزارش های موردی، کشفیات گمرکی و تعزیراتی، اظهارنظرهای کارشناسان و هشدارهای صنفی از بازار غیررسمی سموم کشاورزی است و متأسفانه یک پایگاه آماری ملی منسجم و عمومی که به طور منظم درصد آفت کش های قاچاق و تقلبی را منتشر نماید، معمولاً در دسترس نیست.
رئیس بخش تحقیقات گیاهپزشکی استان گیلان در ادامه به تشریح مهمترین خطرات آفت کشهای غیرمجاز و تقلبی پرداخت و گفت: این آفت کش ها میتوانند خطرات جدی و چندلایهای داشته باشند؛ هم برای کشاورز، هم برای محصول، هم برای محیط زیست و هم برای سلامت مصرفکننده. در اثر مصرف آفت کش های تقلبی، آفت کنترل نمیشود و خسارت به محصول بیشتر میشود. همچنین اگر ماده مؤثره واقعی نباشد یا با دُز نامناسب مصرف شود، میتواند منجر به مقاومت آفات و دشوارتر شدن کنترل آن در آینده شود و حتی به خود محصول آسیب بزند.
هوشیارفرد با بیان اینکه سوختگی برگها، ریزش گل و بدشکلی میوه از جمله آسیب هایی است که این سموم میتوانند به محصول وارد کنند، افزود: چون فرمول و مقدار ماده مؤثره مشخص نیست، احتمال ماندگاری بیش از حد آفت کش در محصول وجود دارد. این موضوع میتواند برای مصرف کننده خطر مسمومیت یا اثرات مزمن ایجاد کند.
وی با اشاره به خطر مسمومیت کشاورزان و کارگران تأکید کرد: ممکن است مقدار ماده مؤثره آفت کش های تقلبی و قاچاق بسیار بیشتر یا کمتر از حد استاندارد باشد. بنابراین کشاورزانی که با این سموم کار میکنند در معرض مسمومیت حاد قرار میگیرند.
این کارشناس مسائل کشاورزی، آلودگی محیط زیست را یکی دیگر از خطرات این سموم دانست و اضافه کرد: ورود ترکیبات ناشناخته به خاک، آب و هوا، آسیب به حشرات مفید، زنبورها، پرندگان، آبزیان و موجودات خاکزی و برهم خوردن تعادل طبیعی اکوسیستم مزرعه از دیگر خطرات آفتکشهای شیمیایی غیرمجاز و تقلبی است که در بلندمدت مشکلات بیشتری برای کشاورزی ایجاد کند.
هوشیارفرد در خصوص ضرر اقتصادی مصرف این آفتکشها گفت: خرید و مصرف آفت کش های غیرمجاز در نهایت زیان اقتصادی قابل توجهی به همراه دارد. در نتیجه مصرف آفتکش غیرمجاز و یا تقلبی، هزینه تکرار سمپاشی و خسارت به مزرعه افزایش پیدا میکند. کشاورز مجبور میشود چندین بار سمپاشی کند که این مسئله هزینه تولید را افزایش داده و سودآوری را کاهش میدهد. حتی ممکن است محصول به دلیل باقیمانده سم یا آسیب ظاهری قابل فروش یا صادرات نباشد.
وی در تبیین خطرناکتر بودن آفت کش های غیرمجاز و تقلبی نسبت به انواع مجاز تصریح کرد: در آفت کش های غیرمجاز و تقلبی، ترکیب واقعی، دُز و خلوص، بستهبندی و برچسب و شرایط نگهداری و حمل نامشخص و غیرقابل اطمینان است. در آفت کش های تقلبی و قاچاق، مقدار ماده مؤثره بسیار بیشتر یا کمتر از حد استاندارد است. باقیمانده این دسته از آفت کش ها در محصولات کشاورزی میتواند سلامت مصرف کنندگان را بیشتر تهدید کند و در بلندمدت موجب بروز بیماری های مزمن شود.
هوشیارفرد در پایان با تأکید بر اینکه مصرف آفت کش های غیرمجاز و تقلبی فقط یک ریسک کوچک نیست، تصریح کرد: این معضل میتواند باعث نابودی بخشی از محصول، مسمومیت انسان، آلودگی محیط زیست و خسارت اقتصادی شود. مقابله با آن نیازمند آگاهیرسانی به کشاورزان، نظارت دقیقتر بر بازار، برخورد قانونی با توزیعکنندگان متخلف و خرید نهادهها از مراکز معتبر است. استفاده از آفتکشهای مجاز و استاندارد، تنها راه حفظ کیفیت محصول، سلامت انسان و پایداری تولیدات کشاورزی میباشد.