نسیم گیلان

آخرين مطالب

یادگارِ تاجری که سکوهای نفتی خود را رها کرد اجتماعي

یادگارِ تاجری که سکوهای نفتی خود را رها کرد
  بزرگنمايي:

نسیم گیلان - ایسنا/گیلان مسجد تاریخی صمدخان در اواخر دوره قاجار در رشت توسط یک تاجر شیروانی الاصل ساخته شد. او در منطقه قفقاز سکوهای نفتی خود را رها کرد و بر اساس اعتقادات خود با جمعی از مسلمانان قفقاز به رشت مهاجرت کرد.
به تازگی هیات امنای مسجد تاریخی صمدخان، با ارسال نامه‌ای به مدیریت شهری، خواستار کمک شهرداری به این مسجد تاریخی شده است.
مسجدی که سازنده‌اش برای اداره امورات آن، چندین مغازه، کاروانسرا، باغ و خانه اعیانی وقف کرد تا درآمد حاصل از آنها برای نگهداری مسجد هزینه شود.
به همین منظور، به محله باقرآباد و مسجد حاج صمدخان می‌روم، محله‌ای که هر چند به بازار و مرکز شهر نزدیک است، ولی محله‌ی کارگرنشینی است که پیشینه‌اش به زمانی بازمی‌گردد که پس از انقلاب شوروی، ایرانی تبارهایی که سده‌ها در منطقه قفقاز کار می‌کردند، به اجبار با زن و فرزند بیرون رانده شده و به ناچار در محله باقرآباد رشت ساکن می‌شوند.

نسیم گیلان

یکی از همان مهاجران، تاجری شیروانی‌الاصل است. فرد متمکنی که سکوهای نفتی که خود در بادکوبه را رها کرده و به رشت مهاجرت می‌کند. او در مکان جدید مسجدی می‌سازد که امروز یکی از زیباترین مساجد تاریخی شهر رشت است، این مسجد 23 مرداد سال 1378 و با شماره 2364 در فهرست آثار ملی ثبت شده است.
وقتی وارد مسجد می‌شوید، نزدیک به درب ورودی در قسمت آقایان، تابلویی نصب شده که نوه حاج صمدخان(دکتر یوسف صمدزاده) با خطی خوش، مطالبی درباره زندگی، فعالیت‌های عام‌المنفعه و چگونگی ساخت این مسجد توسط پدربزرگش را نوشته است.
در بخشی از این نوشتار می‌خوانیم؛ « مرحوم حاجی صمدخان معروف به تاجر باشی گیلان به‌علت تحولات سیاسی منطقه قفقاز با گروهی از بازرگانان و شخصیت‌های سرشناس سیاسی از زادگاهشان شهر بادکوبه با صرفه نظر کردن از اموال و امکانات موجود و زندگیشان از جمله چاه‌های نفتی ملکی‌شان، به گیلان مهاجرت کرده و در شهر رشت ساکن شدند، این مهاجرت دسته جمعی تحت مدیریت و سرپرستی آن مرحوم صورت گرفت. مرحوم صمدخان شخصیتی خیرخواه و بازرگانی نامدار و مقید به ارتباطات اجتماعی بود که در این رابطه در گره گشایی در رفع مشکلات مردم صادقانه کارساز و موثر بود.»
دکتر صمدزاده همچنین به اعتقادات مذهبی پدربزرگش اشاره نموده و یادآور می‌شود که اغلب به اماکن مقدسه به‌ویژه عتبات عالیات سفر می‌کرد و در این سفرها نیز مشتاقان الهی او را همراهی می‌کردند. در این مسافرت‌ها، برای جاده‌ها و پل‌های در مسیر که نیاز به ترمیم داشت، هزینه می‌کرد.
در بخشی از این نوشتار، به چگونگی ساخت مسجد در محله باقرآباد اشاره دارد، که بواسطه کمک به عتبات عالیات با آیت‌الله حاج سید کاظم یزدی، مرجع وقت شیعیان، دوستی کرده و ایشان از صمدخان می‌خواهد مسجد آبرومندی در رشت بسازد و متقابلا وعده می‌دهد که پس از احداث مسجد، روحانی شاخصی را جهت امامت مسجد به رشت بفرستد.

نسیم گیلان

مرحوم صمدخان به عهدش وفا می‌کند، مسجدی می‌سازد که امروز معماری، گچبری‌ها و تزئینات مسجد، در نوع خود بی‌نظیر است. او برای هزینه‌های نگهداشت مسجد نیز املاکی را وقف می‌کند.
بر طبق کتیبه‌های موجود در این مسجد -که در طرفین محراب نصب شده است- می‌توان فهمید که شادوران صمدخان برای هزینه سال‌های آتی مسجد هم فکری کرده است که اگر به نیت واقف درست عمل شود، نیازی نیست هیات امنا از نهادهای دیگر کمک مالی بخواهد.

نسیم گیلان

خوشبختانه دکتر منوچهر ستوده که دهه 1340 از این مسجد دیدن کرده بود، متن کتیبه‌ها را خوانش و در کتاب خود نوشته است. از اشعار کتیبه‌ها می‌توان فهمید که صمد خان با وقف پنج باب دکان و پنج منزل موقوفه فکری هم به حال هزینه‌های نگهداشت مسجد در سال‌های پس از خودش نیز کرده است:« پنج درب دکه بنا کرد بموقوفه او/ درعوض جنت فردوس خریدار آمد- پنج منزل زپی دکه برای غرباست/ زین سبب شافع او احمد مختار آمد» (بخشی از اشعار کتیبه موجود در مسجد)
گویا همین موقوفات در وصیت‌نامه صمد خان نیز ذکر شده است. زیرا سید حسن عمرانی طی مقاله‌ای به موقوفات دیگری هم اشاره می‌کند:« مرحوم صمد خان به‌خاطر آبادانی این محله بزرگ نه تنها قناعت به ساختمان مسجد نکرد بلکه از وصیتنامه آن برمی‌آید در سال 1341 ه ق برای تامین هزینه‌های ضروری مسجد دوازده باب دکان و یکباب کاروانسرا و یک درب خانه جنب مسجد (در قسمت جنوبی و شرقی) بنیاد کرد و مضافا یک قطعه باغ مصفا و یک عمارت مدرن و شیک (بشیوه آنزمان) نیز در امتداد ضلع شمالی مسجد کنار جاده راه‌آهن سابق رشت و پیربازار ایجاد کرد که هم‌اکنون کارخانه برنجکوبی (نهاوند) و مهدکودکان در محوطه باغ و عمارت ساخته آن مرحوم تشکیل و مشغول بکار است.)
ذکر نام کاروانسرای موقوفه «گاریخانه» سمت قبله مسجد که صمد خان وقف کرده، در کتیبه دیگر محراب دیده می‌شود. همچنین ذکر نام دقیق خانه‌ها و دکان‌هایی که وقف مسجد کرده است.

نسیم گیلان

تولیت مسجد تا زمان حیات صمد خان، با خودش بود و از کتیبه محراب که حکم وصیت‌نامه را هم دارد، می‌توان فهمید پس از آن تولیت را به «کربلایی پاشا رمضان اف» و «کربلایی محمد باقر علی اف» از تاجران بادکوبه مقیم رشت سپرده است.

نسیم گیلان

در این مسجد، دو اتاق کوچک هست که یکی کاربری آبدارخانه دارد و دیگری آرامگاه بانی مسجد است. البته کمتر کسی می‌داند که صمدخان و یکی از پسرانش بنام تیمور، در این مکان آرمیده‌اند. وقتی فرش‌های اتاقک همجوار آبدارخانه را کنار بزنید، با 4 ردیف کاشی نقش و نگار دار دوره قاجار روبرو می‌شوید، که نشانگر دو قبر است، ولی روی آن هیچ نام و سالی ذکر نشده. تنها یک عکس قدیمی در آرامگاه موجود است، که می‌توان حدس زد مرحوم صمدخان است.
تاجری که سکوهای نفتی را در بادکوبه وانهاد و به سرزمینی مهاجرت کرد که بتواند بر اساس عقاید مذهبی خود زندگی کند.

نسیم گیلان

انتهای پیام

لینک کوتاه:
https://www.nasimegilan.ir/Fa/News/741305/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

تارتار: فردا یک فینال واقعی داریم

امدادرسانی هلال احمر گیلان در برف و کولاک

ضرورت رعایت توصیه‌های فنی برای جلوگیری از سرمازدگی باغ‌های گیلان

ورود سپاه برای بازگشایی جاده‌های گیلان/ ‌گروه‌های جهادی و بسیج به میدان آمدند

استاندار گیلان: شهروندان از ترددهای غیرضروری در شهر خودداری کنند

جزئیات بارش سنگین برف در رشت / پیش بینی هوای گیلان تا آخر هفته

توقیف خودروهای حامل مواد محترقه در آستارا

بارش برف 50 سانتیمتری در سنگر

مدارس رشت و سیاهکل فردا سه شنبه تعطیل شد

تشکیل 6 پرونده تخلف انتخاباتی در آستارا

تاکید استاندار گیلان بر صرفه جویی در مصرف انرژی

بخشی از کتاب/مردم همیشه سرشون توی کاراییه که بهشون مربوط نیست !

داستانک/ مادر متفاوت

مدارس رشت و سیاهکل تعطیل شد

عقیل صیادقبادی

برگزاری جشنواره اقوام گیلان در تالار مرکزی رشت + تصاویر

آماده باش محیط بانان در 20 پاسگاه محیط بانی در روزهای برفی

مرگ یک جوان بر اثر جراحت تیراندازی اسلحه شکاری در سیاهکل

آخرین تمهیدات فرمانداری رشت برای مناطق برف گیر/بازدید فرماندار از وضعیت راه های برفی

نمایی برفی از قلعه‌رودخان در گیلان

تشکیل 6 پرونده قضایی ویژه انتخابات در آستارا

داستان ازدواج دکتر شکوری

بیش از حد صمیمی نشیم

آغاز به کار ادارات رشت و سیاهکل، فردا با 2 ساعت تأخیر

تبلیغات انتخاباتی از داخل لندکروز مدل 2023 /آقای کاندیدا خواننده شد

تعطیلی تمامی مدارس شهرستان‌های رشت و سیاهکل

هشدار مدیریت بحران؛ به گیلان سفر نکنید

فیلم زیبا؛ وقتی که برف رشت را کلا سپیدپوش می‌کند

سفری به‌ پیاده راه فرهنگی شهرداری رشت در روز بارش برف

این گونه که من دوستت می‌دارم

برقراری پرواز‌های فرودگاه رشت/ ملوان به اهواز رفت

کاروانال انتخاباتی و تندروی و تخریب جایگزین ارائه برنامه و اهداف نشود

برخورد با تعطیلی خودسرانه نانوایی ها در شرایط بحرانی برف

کلیه مدارس رشت و سیاهکل فردا سه شنبه تعطیل شد

سفرهای غیرضروری به این استان شمالی را لغو کنید ؛ ترافیک سنگین در محورهای اصلی

هشدار مدیریت بحران؛ به این استان سفر نکنید

سفرهای غیرضروری به این استان را لغو کنید ؛ ترافیک سنگین در محورهای اصلی

برخی مدارس گیلان فردا تعطیل است

مدارس این مناطق گیلان، فردا سه شنبه تعطیل شد

کارناوال انتخاباتی و تندروی و تخریب جایگزین ارائه برنامه و اهداف نشود

دیگر سراغت را نخواهم گرفت!

سنگر حساس و چشم بینا

ورود لاریجانی به حمایت‌های انتخاباتی از رشت! + فیلم

واکنش دادگستری گیلان به گزارش‌های واصله از تخریب نامزدها توسط داوطلبان و طرفدارانشان

ورود علی لاریجانی به حمایت‌های انتخاباتی از رشت

نظارت 86 بازرس بر روند اجرای انتخابات در آستارا

تجهیز بیش از 218 واحد خبازی رشت به سوخت جایگزین

خبر خوب سروش صحت

ملوانی‌ها بالاخره پرواز کردند؛ سفر هوایی قوهای سپید به اهواز

به راه بودن تنور داغ نانوایی‌های گیلان در سرمای بارش برف