نسیم گیلان

آخرين مطالب

89سالگی مردی که زبان آسان را بی‌ارزش می‌داند مقالات

89سالگی مردی که زبان آسان را بی‌ارزش می‌داند
  بزرگنمايي:

نسیم گیلان - ایسنا / فیلسوفی‌ست که می‌گوید زبان با شعر به‌وجود می‌آید، رضا داوری اردکانی اما معتقد است که زبان، اصلی دارد که به‌راحتی آن را متوجه نمی‌شویم و زبانی که به‌راحتی فهمیده نمی‌شود ماندگار است، مثل شعر حافظ.
امروز، پانزدهم تیرماه 1401، هشتادونهمین زادروز رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم، استاد بازنشستهٔ گروه فلسفهٔ دانشگاه تهران و نویسنده است. این فیلسوف البته در بحث زیستن باور دارد که «امروزه ما زندگی نمی‏‌کنیم بلکه زندگی کردن شغل ما شده است، وقتی زندگی کردن شغل شود، آدمی با خود بیگانه و تک‌ساحتی می‏‌شود... چنان به عادت‌‏های روزمره دل‌خوش می‏‌شود که دیگر نیازی نمی‌‏بیند به این فکر کند که «آیا طور دیگر هم می‏‌توان زندگی کرد؟» (مصاحبه با بازتاب اندیشه، 1386، شماره 84)
داوری اردکانی که تا کنون آثاری همچون علم، اخلاق و سیاست، فرهنگ، فلسفه و علوم انسانی ، هیدگر و گشایش راه تفکر آینده ، فلسفه و آینده نگری ، شعر و همزبانی ، اخلاق در عصر مدرن ، ما و راه دشوار تجدد ، فرهنگ، خرد و آزادی ، فلسفه در قرن بیستم ، دفاع از فلسفه ، ناسیونالیسم و حاکمیت ملی ، اوتوپی و عصر تجدد ، شاعران در زمانه عسرت ، چند نامه به دوست آلمانی و... را از خود به‌جا گذاشته است، در بحث زبان، ادبیات و شعر دیدگاه‌های جالبی دارد که در این مجال به مرور برخی از آن‌ها می‌پردازیم.
زبان با شعر به‌وجود می‌آید
شاعر مصرف‌کننده زبان نیست. پیداست که او هم به‌عنوان کسی که در فرهنگ و زبانی زاده شده و با آن به‌سر می‌برد، مقاصد خود را به دیگران می‌فهماند و مقصود دیگران را در می‌یابد و با همین زبان فرهنگی علم و ادب می‌آموزد. مع‌هذا او مصرف‌کننده زبان نیست. زبان با شعر به‌وجود می‌آید، نه‌این‌که شعر با مصالح زبان ساخته شود. اگر آدمی شاعر و اهل شعر نبود، زبان نداشت. حتی اگر وضعی بودن زبان را بپذیریم، وضع زبان شاعرانه صورت گرفته است، ولی این حکم را به آسانی نمی‌توان درک و تصدیق کرد، زیرا شاعران الفاظ موجود زبان را در شعرشان می‌آورند و اگر مردم با معنی الفاظ شعر آشنا نبودند از شعر چیزی درنمی‌یافتند. کسی که زبان فارسی نمی‌داند چگونه شعر فردوسی و سعدی را بخواند و در گوش و چشم کسی که با زبان‌های انگلیسی و آلمانی انس ندارد، شعر شکسپیر و گوته حروف و اصوات است. از این مقدمات چه نتیجه می‌توان گرفت؟ نتیجه اینست که شعر از فرهنگ جدا نیست ولی نتیجه‌ای که معمولاً گرفته می‌شود اینست که شعر یک محصول و ساخته فرهنگی است. این حکم را هم می‌توان پذیرفت؛ به‌شرط این‌که از «محصول و ساخته» معنی معلول مراد نشود و فرهنگ (زبان و ادب موجود) را علت وجود و قوام شعر ندانند. در توضیح این معنی از بدیهیات تاریخی آغاز کنیم. سعدی در شهری که هنوز زبان فارسی در آن‌جا رونق تمام نداشت، آثاری پدید آورد که نه فقط در ادب و فرهنگ فارسی سابقه نداشت و با این آثار شهر خود شیراز را شهر شعر کرد بلکه شعر او ملاک و میزان فصاحت و بلاغت و دستور زبان شد. شعر و زبان سعدی محصول ادب زمان او نبود بلکه او زبان فارسی را به کمال نزدیک کرد. می‌گویند شاعر با مصالح موجود بنایی نو و بدیع پدید می‌آورد و هنر او اینست که از مواد و مصالح زبان چنین استفاده می‌کند. این سخن را هم اجمالاً بپذیریم اما توجه داشته باشیم که مواد و مصالحی که در شعر می‌آید همان که پیش‌تر بوده است، نیست بلکه اجزاء شعر چنان تغییر می‌کنند که گویی پیش از آن نبوده‌اند پس بدیع بودن ترکیب شعری کلمات نتیجه یک جمع مکانیکی نیست، بلکه الفاظ در شعر جایگاه و معنی خود را پیدا می‌کنند یعنی شعر به الفاظ معنی می‌بخشد، نه این‌که شعر را - چنان‌که مرسوم است - با معنی کردن الفاظ بتوان تفسیر کرد. شعر را وقتی با الفاظش معنی کنند، به حرف‌های معمولی تبدیل می‌شود و دیگر بنای نو نیست. ساده‌ترین شعر معنایی هزار بار بلندتر از معنای شعر تحویل‌شده به زبان عبارت دارد. (رضا داوری اردکانی، هنر و حقیقت به ضمیمه ویتگنشتاین متفکر زبان ، تهران، رستا، 1393)
مهم این است که محقق به زبان خود بنویسد
اگر دانشمندان یک مرکز، مقالات خود یا بهترین آن‌ها را به زبان خارجی بنویسند، حتی اگر به علم جهانی خدمت کنند (که دراین‌صورت اقدام‌شان موجه است) به علم کشور خود خدمتی نمی‌کنند، و به‌فرض این‌که آن مقالات ترجمه شود، ترجمه، کار اثر اصلی را نمی‌کند. مهم این است که یک محقق در زبان خود بیندیشد و به زبان خود بنویسد. با این اندیشیدن و نوشتن است که فهم خوانندگان کتب و مقالات بسط می‌یابد… در مقدمهٔ یکی از کتاب‌هایی که دربارهٔ ژان پل سارتر نوشته‌اند، آمده‌است که فیلسوف فرانسوی چون مطالب کتاب «وجود و زمان» هَیدِگِر را به‌درستی درنیافت، به اگزیستانسیالیسم خاص خود رسید… به عبارت دیگر، فهم و درک او معانی و مضامین کتاب هَیدِگِر را در اگزیستانسیالیسم منحل کرد، وگرنه بسیار کسان این کتاب را خوانده‌اند و آن را کم‌تر فهمیده یا از آن هیچ درنیافته‌اند، و از این هیچ، فلسفه‌ای هم به‌وجود نیامده‌است.
(رضا داوری اردکانی. مقالهٔ ملاحظاتی در باب ترجمه، بحث و نظر، نشریهٔ فلسفه، دانشگاه تهران، سال 36، شمارهٔ 6، 1387)
زبانی که به‌راحتی فهمیده نمی‌شود ماندگار است
زبانی که آسان آن را می فهمیم ارزشی ندارد. زیرا تمام شدنی است. تلقی ما نسبت به زبان همین زبانی است که آن را می فهمیم و در جامعه از آن استفاده می‌کنیم. اما این زبان اصل نیست و همانند انرژی و برق مصرف‌شده و تمام می‌شود. زبان، اصلی دارد که به‌راحتی آن را متوجه نمی‌شویم و زبانی که به‌راحتی فهمیده نمی‌شود ماندگار است، مثل شعر حافظ. این‌گونه نیست که ما اشعار حافظ را اصلاً متوجه نشویم. اگر کاملاً متوجه نمی‌شدیم آن را نمی‌خواندیم. پیوند، علاقه و ارتباطی با شعر حافظ داریم که آن را می‌خوانیم. (سخنرانی رضا داوری اردکانی با عنوان «شعر و فلسفه»)

لینک کوتاه:
https://www.nasimegilan.ir/Fa/News/333572/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

عبور فروش بازی Red Dead Redemption 2 از مرز 45 میلیون نسخه

اولین تصاویر گوشی تاشوی گوگل منتشر شد

موتور گوگل از کار افتاد!

عرضه‌ بازی ARC Raiders به تاخیر افتاد

تشکیل 48 مورد پرونده کالاهای متروکه در گمرک آستارا/سازمان اموال تملیکی تعیین تکلیف کند

ثبت‌نام اعزام‌ کاروان‌های پیاده‌روی اربعین دانشجویی گیلان آغاز شد

ورود 300 هزار دستگاه خودرو به گیلان

هوای کرمانشاه گرمتر می‌شود

نایب قهرمانی تنیس باز مازندرانی در ترکیه

مخترع «آ با کلاه» درگذشت

ژرفا با محوریت شعر و ادبیات

40سفر رایگان اربعین به عزاداران حسینی در منطقه 11 اهدا می‌شود

اهانت به قرآن مجید در آلمان دردآور است/پیشرفت‌های علمی حاصل به میدان آمدن جوانان است

ایمن سازی گود برج میلاد تا پایان 1401/ ساخت مجموعه فرهنگی در محدوده گود

آماده سازی ورزشگاه تختی انزلی در واپسین روزهای مهلت قانونی

عرضه بازی Marvel’s Midnight Suns به تعویق افتاد

خیمه سوزان غروب عاشورا

یک استریمر برنده چالش 20 هزار دلاری بازی Halo 2 شد

ماد جدید Cyberpunk 2077 قابلیت های جدید و جذابی را به آن اضافه می‌کند

اینبار زامبی‌های کال آف دیوتی به بخش فورج هیلو اینفینیتی محبوب آمدند!

تریلر جدید FIFA 23 به حالت Pro Clubs می‌پردازد

ربات‌ها به یاری بیل گیتس می‌آیند!

نجات یک گروه خانوادگی گمشده در مناطق ییلاقی تالش

برپایی مراسم شام غریبان بازماندگان صحرای کربلا در گیلان + تصاویر

شب عاشورای حسینی - رشت

دلیل فضاسازی اصلاح‌طلبان علیه خدمات دولت سیزدهم چیست؟

غرق شدن دو نفر در اسکله گوردیم کنارک

مراسم عصر عاشورا در گنجه رودبار

نجات 17 گمشده در ارتفاعات تالش

عزاداری عاشورای حسینی در ارومیه و رشت

تاکسی خودران چینی مجوز گرفت

رفع مشکل هوش مصنوعی تیلز در به‌روزرسانی تازه Sonic Origins

جزئیات بیشتری از هدست واقعیت ترکیبی اپل فاش شد

نخستین تبلت تاشوی سامسونگ شاید شش ماه دیگر عرضه شود

اپل از تامین‌کنندگان خود می‌خواهد از عبارت «ساخت تایوان» استفاده نکنند

اولین تیزر از بازی Tekken 8 منتشر شد

عزاداری‌های محرم به ظهر عاشورارسید/‌مردم «ایران» قامت عاشقی بستند

ورود 247 هزار خودرو در 3 روز گذشته به گیلان

بستری 270 بیمار کرونایی در گیلان/ لزوم پذیرایی از عزاداران حسینی در فضای باز

مردم آستارا در سوگ شهادت امام حسین (ع) و یارانش اشک ماتم ریختند

آتش زدن خیمه ها همزمان با ظهر عاشورا در گیلان

اجرای تعزیه امام حسین (ع) در شهر مرزی آستارا

بستری 270 بیمار کرونایی در گیلان

49 بیمار جدید کرونایی در بیمارستان های گیلان بستری شدند

ترافیک در محورهای گیلان عادی و روان است

خبرنگار؛ عنصری مهمی در دیپلماسی نرم

نام سامسونگ از کجا آمد؟

برگزاری مسابقات تنیس روی میز منطقه 2 کشور

مراسم تقدیر از اصحاب رسانه گیلان در نیمه دوم محرم برگزار می‌شود

زیارت عاشورا تحلیل نیم قرن تاریخ اسلام است